Барномаи Дастрас ва Таълими Интернет (IATP)
Мундарича
Барномаи Дастрас ва Таълими Интернет (IATP) ин барномаи Шуъбаи маориф ва фарханги (ECA) Департаменти Давлатии Штатхои Муттахидаи Амрико мебошад. Барномаи IATP аз шабакаи марказхои Интернети иборат мебошад, ки дар худуди 11 давлатхои минтакаи Авроосиё вокеъ гаштаанд. Бо воситаи ин марказхо хазорхо одамон хар мох аз дастрасии бепули Интернет ва инчунин шумораи зиёди дарсхои гуногуни компутери бахраманд мегарданд. Шурои Тадкикот ва Табодули Байналмиллали (IREX) марказхои Интернетии IATP-ро, ки дар давлатхои Арманистон, Озарбойчон, Беларус, Гурчистон, Казокистон, Киргизистон, Молдова, Точикистон, Туркманистон ва Узбакистон чойгир хастанд, идора мекунад.
Барномаи IATP дар миёнаи солхои 90-ум огоз гаштааст. Дар он вакт барнома бо максади таъмин намудани дастраси ва омузиши Интернет танхо барои олимоне, ки аз Евразия дар барномахои мубодилавии Хукумати ШМА иштирок доштанд, фаъолият менамуд. Бо воситаи хизматхои худ IATP ба ин хатмкунандагони барномахои мубодилави кумак менамуд, то онхо бо хамкасбони худ, ки дар Амрико пайдо намуда буданд дар алока бошанд ва чараёни корхои илмии худро баъд аз баргаштан ба ватанашон давом диханд. Бо мурури замон IATP ба пешкаш намудани дастраси ва омузиши Интернет барои гуруххои дигари гайри-хатмкунандагон аз кабили журналистон, хукукшиносон, намояндагони созмонхои гайрихукумати (СГХ) ва донишчуён ибтидо намуд. То хануз таъмин намудани хизматхои барнома ба гуруххои нав ба нав давом ёфта истодааст. Имруз IATP хизматрасонии худро умуман барои хамаи намояндагони чамъият пешкаш менамояд.
Кариб хамаи марказхои Интернетии IATP дар ташкилотхои шарикони махалли чойгир гаштаанд. Ин ташкилотхои шарик одатан китобхонахои чамъияти, донишгоххо ё СГХ мебошанд. Маркази Интернетии IATP одатан дар як хонаи ба ташкилоти шарик тааллукдошта вокеъ мегардад. Ин хона хамаи тачхизотхои IATP, китобхои омузиши компутер, дастурамалхо, ва инчунун корманди масъули IREX, ки идораи фаъолияти марказро ба вазифа дорад, дар худ чой медихад. Дар холатхои дигар марказхои Интернетии IATP метавонанд дар худи бинои коргохи IREX дар ягон давлати дилхох вокеъ гашта бошанд.
Фаъолиятхои Барнома
IATP чор фаъолияти асосияшро бепул бо воситаи шабакаи марказхои Интернетиаш чори мекунад:
Дастраси ба Интернет. Истифодабарандагон хакки як соат бо почтаи электрони ва Интернет озодона кор кардан ё компутерро барои дигар максадхо ба монанди харфчинии хуччатхо истифода бурданро доранд.
Омузишхо. Аъзоёни чамъият метавонанд ба шумораи зиёди дарсхои гуногун номнавис шуда технологияи компутериро омузанд. Инхо аз дарсхои асосхои илми компутери сар карда то омузишхои дарачаи баланд ва дакик ба монанди барномасози дар Интернет ва идораи шабакаи компутериро дарбар мегиранд.
Онлайн чатхо. Чатхо хамчун як воситаи мухими додугирифти ахбороти манънашуда байни шахрвандони давлатхои гуногун оиди вокеахо ташаккул ёфтаанд, ки имкони дастраси доштани ба нигохи дигаре аз воситахои ахбори оммави медиханд. Намояндагони хукумат аз бисёр кишвархо аз чумла аъзоёни парлумон ва намояндагони расмии Сафорати ИМА мехмонони гиромии чатхои IATP буданд. Масалан, чатхои миллие, ки дар Украина мохи декабри соли 2005 гузаронида шуданд ба китобхоначиён имкон доданд, ки намояндагони Вазорати Фархангро барои соддатар намудани коидахои китобдори водор созанд. Ин тачрибаи бомуваффак аз тарафи китобхоначиёни дигар давлатхои Евразия бо воситаи чатхои иловаги омухта шуда истодааст. Як гурух чатхое, ки шабакаи IATP дар минтакаи Авроосиё мохи ноябри соли 2005 бо иштироки намояндагони Вазоратхои маориф, намояндагони Сафорати ИМА ва хатмкунандагони барномахои мубодилавии Амрико баргузор намуда буд, ба шахрвандони кишвархо имкон доданд, ки душворихо ва роххои халли онхоро дар системаи маориф сухбат намоянд, оиди имкониятхои идрори барои гирифтани маълумоти миёна, оли, кори илми ва инчунин таълимоти кутохмуддати такмили ихтисос дар ИМА ва давлатхои Аврупои дастрас намоянд ва маслихатхои муфидро оиди бартарихои тахсил дар хорича бевосита аз хатмкунандагони барномахои мубодилави пайдо намоянд. Ин мисол нишон медихад, ки шабакаи марказхои Интернетии IATP дар минтакаи Авроосиё чоришавии таълимоти нав ва замонавиро дастгири менамояд ва барои бунёди хамкорихои омузгорон аз кишвархои гуногуни минтака ёри медихад.
Веб хостинг. Барномаи IATP барои истифодабарандагон дар бунёд намудани сахифахои Интернети ва дигар воситахои электроники кумак менамояд. Максади асосии барнома ин ба вучуд овардани маводхои Интернети бо забонхои махалли мебошад, ки ба муносиб ва фоиданок гардидани Интернет дар дохили хар як давлат мусоидат мекунад.
IREX кушиш мекунад фаъолияти IATP-ро на хамчун як ёрии техникии хоричи, балки хамчун як ташабусси технологии чамъияти махалли пеш барад. Яке аз роххои ба ин ноил гаштан ин ба вучуд овардани хиссиёти чамъияти худи дар марказхои Интернетии IATP мебошад, ки истифодабарандагонро барои бехбудии якдигар ва нашъунамои барнома аз дониш ва вакти худ истифода бурдан, дилгарм месозад. Барои мисол, истифодабарандагон дар маркази Интернетии IATP хохишмандии худро барои мадад кардан бо таъмир ва бехдошти компутерхо ва тарчумаи маводхо барои гузориш дар Интернет, зохир менамоянд. Дар дигар мавридхо, истифодабарандагон пешкаш мекунанд, то ки худашон ягон дарси омузиши Интернети алокаманд ба мавзуъи махсус аз кабили журналистика, хифзи мухити зист, шабакаи компутерии ташкилот ё омузиши забон, гузаронанд. Ташкилотхое, ки дар худ марказхои Интернетии IATP-ро чой додаанд, хамчунин ба дастгири ва сарпарастии марказ бо рохи таъмин намудани як кисми харочот сахми худро мегузоранд. Ба ухдагирии як кисми харочот аз тарафи онхо асосан дар шакли таъмин намудани ичораи бепул, воситахои комунали ва бехатарии марказ инъикос меёбад.
Барномаи IATP дар Точикистон
Барномаи IATP фаъолияти худро дар Точикистон соли 2000 огоз намудааст. Дар холи хозир 7 марказхои Интернетии IATP ва 2 марказхои Интернетии мустаккил (собик марказхои Интернетии IATP, ки дигар маблаггузори намешаванд) дар худуди кишвар амал мекунанд, ки дар онхо 11 нафар кормандони касби, тренерхо ва ихтиёриен омузишхо мегузаронанд, ба истифодабарандагон барои дастраси ба Интернет кумак мекунанд ва чорабинихои Интернетии гуногуни ташкил мекунанд. Мохи июли соли 2007, 2836 нафар шахрвандони Точикистон ба марказхои Интернетии IATP 5829 маротиба ташриф оварданд ва 305 нафар таълимотхои гуногунро гузаштанд. Дар cервери IATP дар шахри Душанбе 488 сахифахои Интернетии гайритичорати чой дода шудаанд.
МАРКАЗХОИ ИНТЕРНЕТИИ IATP ДАР ТОЧИКИСТОН
Рохбари минтакавии барнома дар Евразия: Колин Гуард, guard@iatp.org.ua
Рохбари минтакавии барнома дар Осиёи Маркази: Марк Скоген, mskogen@freenet.kz
Чонишини рохбари минтакавии барнома дар Осиёи Маркази: Махмуд Наимов, mnaimov@irex.tj
Рохбари барномаи IATP дар Точикистон / Хабарнависи минтакави: Ботур Косимов, bqossimov@irex.tj
Идораи Марказии IATP:
Кучаи Пушкин 40
Душанбе, Точикистон 734002
Тел: (992-37) 224-79-51, 224-58-20/65
Факс: (992-37) 224-65-89
Шахр: Душанбе
Ташкилоти шарик: Китобхонаи марказии илмии Академияи Илмхои Чумхурии Точикистон
Сурога: Хиёбони Рудаки 33
Телефон: (992-37) 227-93-31
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (08:30 – 19:00), Шанбе (10:00 – 15:00)
Корманд: Фируза Туйчиева, ftuychieva@irex.tj
Шахр: Гарм
Ташкилоти шарик: СГХ «Рашт»
Сурога: Кучаи Бурхон 9
Телефон: (992-3131) 2-14-03
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (8:00 – 17:00)
Корманд: Саидулло Шарипов, ssharipov@irex.tj
Шахр: Кулоб
Ташкилоти шарик: Донишгохи давлатии Кулоб
Макон: Кучаи Сафаров 26
Телефон: (992-3322) 2-25-85
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (8:00 – 17:00)
Корманд: Нурия Хамидова, nhamidova@irex.tj
Шахр: Кургонтеппа
Ташкилоти шарик: СГХ «Фидокор»
Сурога: Кучаи Мирзокодиров 8
Телефон: (992-3222) 2-24-23
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (9:00 – 18:00)
Корманд: Ибодулло Олимов, iolimov@irex.tj
Шахр: Панчакент
Ташкилоти шарик: СГХ «Занхои Шарк»
Сурога: Хиёбони Рудаки 85
Телефон: (992-3475) 5-61-67
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (8:00 – 17:00)
Корманд: Дилафруз Косимова, dkosimova@irex.tj
Шахр: Хоруг
Ташкилоти шарик: Литсейи Огохон
Сурога: Кучаи Мирзонаботов 12
Телефон: (992-3522) 2-39-88
Вакти кори: Душанбе – Чумъа (8:00 – 18:00), Шанбе (9:00 – 12:00)
Корманд: Сайёд Мамадлоиков, smamadloikov@irex.tj
Шахр: Хучанд
Ташкилоти шарик: Мактаби шахсии Пулотов
Сурога: Хиёбони Ленин 54A, хучраи №1
Телефон: (992-3422) 6-41-08
Вакти кори: Душанбе – Шанбе (9:00 – 18:00)
Корманд: Артем Жемчугов, azhemchugov@irex.tj
